Үндсэн хэсэг рүү шилжих

засах

үйл үгнэр үг[t͜sä.sɜ̆χ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Эвдэрч гэмтсэн зүйлийг сэлбэж янзлан хэвийн байдалд нь эргээж оруулах
  2. 2.
    Бичсэн, зохиосон зүй­лийн алдаа мадгийг шүүн тунгаах, нягтлан ариутгах;
  3. 3.
    Юмыг бүтээн байгуулах, шинээр бий болгох
  4. 4.
    Аятай таатай болгох, төвхнүүлэх
IIүйл үг
  1. 1.
    Эр мал, амьтныг агтлах; хөнгөлөх
  2. 2.
    хуучирсанЭрэгтэй хүнийг тайган болгох.
IIIүйл үг
  1. 1.
    Эмчилгээ, сувилгаа хийх
IVүйл үг
  1. 1.
    Юмны байдал дээшлэх

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto fix, repair; to correct, revise; to construct, build; to tidy (a room, bed, ...); to castrate, to geld; to treat, to heal

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)засах
Одоо ирээдүй цаг (-на)засна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)заслаа
Өнгөрсөн цаг (-в)засав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)засжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)зассан
Хэвшсэн нэр (-даг)засдаг
Холбох нөхцөл (-ж)засаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)засаад
Болзох нөхцөл (-вал)засвал
Хүсэх (-маар)засмаар
Захирах (-аарай)засаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)засахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • машин засах — машины эвдрэл гэмтлийг янзалж, хэвийн ажиллагаатай болгох

  • тэрэг засах — тэрэг засварлах

  • засан хүмүүжүүлэх — ялт буруу үйл, гэмт хэрэг хийсэн этгээдийг нийгмээс тусгаарлахгүйгээр, шүүхийн шийдвэрт заасан тодорхой хугацааны дотор албадан хөдөлмөрлүүлэх

  • явдлаа засах — гажуу буруу үйл ажлыг засах

  • зам засах — а.зам гүүр шинээр барих; б.замын эвдрэл гэмтлийг сэлбэн сайжруулах

  • гэр засах — а.гэрийн бүрээс, модыг сэлбэх, шинэтгэх; б.гэрийн хэв хэлбэрийг засч барих

  • байшин засах — а.байшингийн гадна дотно талыг сэлбэж шинэчлэх; б.байшингийн доторхыг тохижуулах төвхнүүлэх

  • биеэ засах — а.биеийн өвчин эмгэгийг сувилж эмчлүүлэх; б.биеэ цэвэр үзэмжтэй зөв авч явах

  • бөх засах — барилдах бөхийг дагаж харгалзан барилдуулах

  • буурь засах — буурьтай болгох, буух газраа тэгшлэн янзлах

  • бууц засах — а.гэр барих газрыг тохируулан янзлах; б.малын хот, хэвтрийг цэвэрлэх

  • ор засах — а.эвдэрсэн орыг засч сэлбэх; б.ороо унтахад бэлэн болгож зэхэх

  • найр засах — а.найр наадмыг ахлах; б.тал засах

  • санаагаа засах — буруу муу санаагаа орхих

  • сэтгэл засах — сэтгэлийн элдэв хямралыг нь аятай, таатай болгох

  • тал засах — бусдыг биедээ татахын тул долигонох

  • төр засах — төр барих, төр засгийг төвхнүүлэх

  • үүр засах — шувуу мэтийн амьтад байр сууц барих

  • үс засах — а.гэзэг үс сүлжин янзлах; б.гэзэг үсийг уран гоё хэв загвартай болгох; в.үс тайрч богиносгох

  • хоолой засах — а.хоолойн дуугарц, өнгө, хөг аялгууг сайжруулах; б.хм гэж хий ханиалгах, чимээ өгөх; в.шилж. бага хэмжээгээр архи уух

  • ширээ засах — а.ширээний эвдэрч гэмтсэнийг нь сэлбэх; б.идэх хоол зуушийг ширээнд өрж зэхэж бэлтгэх

  • эмээл засах — а.хуучин муу эмээлийг сэргээн сэлбэх; б.шинэ эмээл төхөөрөх

  • ишиг засах — ишиг хөнгөлөх

  • хурга засах — хурганы бөөсгийг суга татах

  • өвчин эмгэг засах — өвчин эмгэгийг эдгэрүүлэн эмчлэх

  • харааны гажиг засах — харааны эмгэгийг анагаан эмчлэх

  • бие засах — өтгөн, шин­гэн мөр үзэх

  • өнгө засах — а.хүний нүүр царай өнгөжин жавхаажих; б.мал тарга тэвээрэг орох

Хэлц үг

  • ↑замаа засах

  • ↑ замыг нь засах

  • ↑ өнгө засах

Зүйр цэцэн үг

  • Биеэ засаад гэрээ засах

  • Гэрээ засаад төрөө засах

Товчилсон үг

  • ӨЗО — Өөртөө Засах Орон

  • ӨМӨЗО — Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон

  • ӨМӨЗОАЗГ — Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Ардын Засгийн Газар

  • ӨМӨЗЗО — Өвөр Монголын Өөртөө Засах Засгийн Ордон

  • ТӨЗО — Төвдийн Өөртөө Засах Орон

  • ШУӨЗО — Шинжань, Уйгурын Өөртөө Засах Орон

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *jasa-, compare Mongghul sza (“make, repair”). Turkic forms of the word (see Turkish yasamak) are considered Mongolisms, relation with Manchu ᡩᠠᠰᠠᠮᠪᡳ (dasambi, “to govern”), if any, is unclear.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.