Үндсэн хэсэг рүү шилжих

босох

үйл үгнэр үг/pɔsəx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠪᠣᠰᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хэвтээ, суугаа хүн, амьтан, юм дээш эгц болох
  2. 2.
    Бослого гаргах
  3. 3.
    Бүтээн байгуулах, цогцлох;
  4. 4.
    Оргох, зайлах
  5. 5.
    шилжсэн утгаЭдгэрэх;
нэр үг
  1. 1.
    хүн эсвэл ямар нэгэн зүйлийн босоо байгаа хэлбэр

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto stand up; to rise; to rise up, to rebel; to get away; to wake up, to get up

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)босох
Одоо ирээдүй цаг (-на)босно
Өнгөрсөн цаг (-лаа)бослоо
Өнгөрсөн цаг (-в)босов
Өнгөрсөн цаг (-жээ)босжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)боссон
Хэвшсэн нэр (-даг)босдог
Холбох нөхцөл (-ж)босож
Урьдчилах нөхцөл (-аад)босоод
Болзох нөхцөл (-вал)босвол
Хүсэх (-маар)босмоор
Захирах (-аарай)босоорой
Үгүйсгэх (-хгүй)босохгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • босон гүйх — хэвтэж байснаа босч гүйх

  • босон харайх — сууж байснаа босч харайх

  • бүлэглэн босох — бүлэглэн бослого гаргах

  • оргож босох — оргож явах

  • салхи босох — салхи дэгдэх

  • шороо босох — шороо дэгдэх

  • босч дутаах — оргож зайлах

  • босч оргох — оргох

  • өглөө босох — өглөө нойрноос сэрэх

Хэлц үг

  • үс босох — ихэд айх

  • босон босон бор даагаа зайдлах — заншсан бахархсанаар буюу улиг болсон юмыг дахин давтан үйлдэх

    Босон босон бор даагаа зайдлах гэгчээр өвгөн аавынхаа өдрийн турш юу хийдгийг хүүхдүүд гаргаахгүй сайн мэднэ.

  • ↑ оройн үс босох

  • ↑ толгойн үс босох

  • ↑ үс босох

  • ↑ үхээд босох

  • ↑ хөл дээрээ босох

  • ↑ хуйхны үс нь босох

Зүйр цэцэн үг

  • Босох тамиргүй

  • Буцлах шөлгүй

Хоршоо үг

  • оргох босох — нуугдаж даажин зугтах

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *bos-, compare Dongxiang bosi.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.